[Chuyên đề thực tế] Giữ "chất báo" trong dòng chảy số và thực tiễn biến AI thành động lực

Trong bối cảnh mỗi cá nhân, mỗi tài khoản mạng xã hội đều có thể trở thành một “cơ quan ngôn luận”, báo chí chính thống không còn độc quyền về tin tức và tốc độ mà buộc phải khẳng định lại vai trò ở chiều sâu và độ tin cậy cao.

Đây cũng là vấn đề trung tâm được đặt ra trong chuyên đề thực tế “Báo chí chính thống trong bối cảnh bùng nổ truyền thông xã hội” do Viện Đào tạo sau đại học UEF tổ chức vào ngày 31/3 với phần chia sẻ của nhà báo Nguyễn Khắc Văn - Quyền Tổng Biên tập Báo Sài Gòn Giải Phóng.

Chuyên đề thu hút sự quan tâm của thầy cô và học viên UEF

Chương trình có sự tham dự của PGS.TS. Ngô Cao Cường - Cố vấn Viện Đào tạo sau đại học, lãnh đạo Viện Đào tạo sau đại học cùng đông đảo lãnh đạo các đơn vị, thầy cô và học viên Nhà UEF.

Mở đầu chương trình, TS. Trương Quang Dũng - Viện trưởng Viện Đào tạo sau đại học UEF đã nhấn mạnh định hướng chiến lược của Nhà trường trong việc xóa nhòa khoảng cách giữa giảng đường và thực tế. Theo thầy, đối với những lĩnh vực mang tính liên ngành và biến động không ngừng như báo chí, truyền thông, việc tiếp cận từ nhiều góc nhìn thực tiễn sẽ giúp học viên mở rộng tư duy, cập nhật xu hướng và vận dụng hiệu quả vào môi trường nghề nghiệp. Học thuật nếu thiếu đi hơi thở thực tế sẽ dễ trở nên khô cứng và chính những chia sẻ từ người trong cuộc như nhà báo Nguyễn Khắc Văn sẽ là "chất xúc tác" quan trọng để học viên nâng cao năng lực quản trị truyền thông. 

TS. Trương Quang Dũng nhấn mạnh ý nghĩa thực tiễn của chuyên đề

Từ góc nhìn của một nhà báo có 35 năm kinh nghiệm trong nghề, nhà báo Nguyễn Khắc Văn đã phác họa bức tranh báo chí trong thời đại số không phải bằng những nhận định lý thuyết mà bằng chính những chuyển động đang diễn ra trong các tòa soạn, đơn cử ở Báo Sài Gòn Giải Phóng. Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và nền tảng số đã trở thành áp lực hiện hữu, buộc báo chí phải thay đổi. Điều đáng chú ý là thay vì nhìn nhận công nghệ như một công cụ, nhiều cơ quan báo chí, trong đó có Báo Sài Gòn Giải Phóng đã chủ động xem đây là động lực để tái cấu trúc và định vị. Để đáp ứng xu thế chung, nhà báo đã giới thiệu đến mô hình "AI Newsroom" mà đơn vị đang triển khai trên nền tảng dữ liệu tích lũy hơn 51 năm qua từ khi thành lập. Với mô hình này, AI đóng vai trò như một cộng sự giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất nội dung và mở rộng khả năng tiếp cận công chúng. 

Tuy nhiên, điều cốt lõi nằm ở việc báo chí lựa chọn giữ vai trò gì trong một “biển thông tin” ngày càng hỗn loạn. Theo ông, báo chí chính thống hiện nay không chỉ dừng lại ở những tin tức đơn thuần mà lợi thế nằm ở khả năng phân tích, bình luận và định hướng thông tin. Đây là những giá trị đòi hỏi nền tảng chuyên môn, quy trình kiểm chứng và trách nhiệm xã hội. 

Nhiều câu chuyện về báo chí chính thống trong bối cảnh số được phân tích sâu rộng

Song song đó, hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng cũng đang thay đổi mạnh mẽ. Xu hướng chuyển từ đọc sang xem, từ nội dung dài sang ngắn, từ một nền tảng sang đa nền tảng buộc các cơ quan báo chí phải tái cấu trúc cách kể chuyện.Dù vậy, trong mọi thay đổi, nguyên tắc cốt lõi vẫn không thể bị phá vỡ là độ chính xác và tính tin cậy. Nếu trước đây báo chí theo đuổi tiêu chí “nhanh và đúng” thì hiện nay có sự thay đổi thành “đúng và nhanh”, trong đó tính xác thực luôn là điều kiện tiên quyết.

Trong bối cảnh truyền thông tích hợp, PR không còn là hoạt động hỗ trợ bên ngoài mà đã trở thành một phần trong chiến lược của nhiều cơ quan báo chí. Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với người làm báo: không chỉ giỏi nghiệp vụ mà còn cần hiểu về truyền thông chiến lược, thương hiệu và cách thức tương tác với công chúng. Báo chí vì thế không bị “thương mại hóa” theo cách tiêu cực mà đang mở rộng phạm vi hoạt động để thích nghi với hệ sinh thái truyền thông mới.

Câu chuyện tương tác giữa công chúng và báo chí trong bối cảnh truyền thông số được nhiều sự quan tâm của người tham dự

Nhìn rộng hơn, câu chuyện của báo chí chính thống trong thời đại bùng nổ truyền thông xã hội không phải là sự đối đầu giữa cái mới và cái cũ mà là quá trình tái định vị. Công nghệ có thể thay đổi cách sản xuất và phân phối thông tin nhưng giá trị cốt lõi của báo chí vẫn là nền tảng không thể thay thế. 

Trung tâm Thông tin - Truyền thông